ابیانه تلاقی اصالت و ماندگاری

وقتی ماشین رو پارک می کنی و یه مسافت زیادی رو پیاده می ری و از مناظری که می بینی لذت می بری مثل ماسوله یا کندوان یا روستای اورامان تخت استان کردستان.!

روستای ابیانه از اون دسته اماکن هست که باعث می شه آدم یه مقداری احساس لاغری کنه! وقتی ماشین رو پارک می کنی و یه مسافت زیادی رو پیاده می ری و از مناظری که می بینی لذت می بری مثل ماسوله یا کندوان یا روستای اورامان تخت استان کردستان.
دیدن خانه های ابیانه و اون رنگ منحصر بفردش هم احساس آجری و قرمزی رو به آدم می ده! البته انواع برگه ها (برگه سیب، آلو، زرد آلو، هلو) انواع آلوچه و لواشک هم طعم ترشی رو به این شهر می ده می شه گفت شهری قرمز با طعم ترش برای لاغری!

موقعیت:

روستای ابیانه در 70 كیلومتری کاشان قرار دارد.
این روستا به اعتبار آثار و بناهای تاریخی متنوعش در زمره ی استثنایی ‏ترین مناطق ایران به شمار می رود، که به طور کامل به ثبت ملی رسیده است. شكوه معماری بومی بناهای قرمز رنگ این روستا، در کنار مناطق دل انگیز و خوش آب و هوا جلوه ای زیبا به این منطقه بخشیده است.
 

ویژگی كالبدی روستا:

خانه های روستا تماماً بر روی دامنه پرشیبی در شمال رودخانه "برزرود" بنا شده است به صورتی كه پشت بام مسطح خانه‏ های پایین دست، حیاط خانه‏ های بالادست را به وجود آورده است و هیچ دیواری هم آن ها را محصور نمی‏سازد. در نتیجه، ابیانه در وهلهٔ اول روستایی چند طبقه به نظر می‏آید كه در بعضی موارد تا چهار طبقهٔ آن را می‏ توان مشاهده كرد.
ابیانه دارای هفت رشته قنات است كه برای آبیاری مزارع و باغات مورد استفاده قرار می‏گیرد. گندم، جو، سیب‏ زمینی و انواع میوه به خصوص سیب، آلو، گلابی، زردآلو، بادام و گردو از محصولات ابیانه به شمار می آید.

ویژگی اجتماعی:

وجه تسميه ابيانه از واژه (( ويونا )) يا ((ويونه)) به معنای بيدستان گرفته شده كه در گفتار فارسی به صورت بيانه و ابيانه تحريف شده ولی در گويش محلی مردم شكل اوليه خود را حفظ كرده است.

ویژگی اقتصادی:

در سال های اخیر قالی‏بافی در ابیانه رواج پیدا كرده و نزدیك به ۳۰ كارگاه قالی‏بافی در آنجا دایر گردیده است. در گذشته گیوه ‏بافی از جمله مشاغل‏ پردرآمد زنان ابیانه بوده است كه امروزه تا حدی منسوخ گردیده است.

زبان:

مردم ابیانه به سبب كوهستانی بودن منطقه و دور بودن از مراكز پر جمعیت و راه های ارتباطی، قرن ها در انزوا زیسته و در نتیجه بسیاری از آداب و رسوم قومی و سنتی و از جمله زبان و لهجهٔ قدیم خود را حفظ كرده ‏اند. زبان مردم ابیانه فارسی پهلوی با لهجه ی خاص ابیانه ‏ای است كه با لهجه‏ های متداول در جاهای دیگر تفاوت اساسی دارد.

پوشش:

پوشش زنان و مردان روستای ابیانه از ویژگی خاصی بر خوردار است. پوشش زنان شامل چار قد، پیراهن گشاد با یقه آرایش شده و شلیطه ای پرچین بوده كه دارای رنگ های روشن و گل بوته های رنگین و درشتی است كه از آسمان شفاف وزیبایی های محلی الهام گرفته شده است. لباس سنتی آن ها برای مردان نیز شلوار گشاد و درازی از پارچهٔ سیاه است که در حفظ آن تاکید دارند و هنوز هم در میان آن ها رواج دارد. 

عناصر تاریخی:

قدیمی ‏ترین اثر تاریخی ابیانه آتشكده‏ای است كه مانند دیگر بناهای ده در سراشیبی قرار گرفته است. آتشكده ابیانه را نمونه ‏ای ازمعابد زردشتی دانسته‏اند كه در مناطق كوهستانی ساخته ‏شد است. مهم‏ترین بنا و اثر تاریخی این روستا مسجد جامع است که قدیم‏ترین اثر تاریخی این مسجد، منبر چوبی منبت‏كاری شده ای است كه در سال ۴۶۶ هجری قمری ساخته شده است.
روستای ابیانه دارای دو زیارتگاه است: یكی مرقد شاهزاده عیسی و شاهزاده یحیی در جنوب روستا و زیارتگاه دیگر ابیانه قدمگاه نامیده می‏شود. از جمله دیگر اماکن تاریخی ابیانه می‏توان از خانه غلام نادرشاه و خانه نایب حسین كاشی نام برد.

جاذبه گردشگری:

در پیرامون و داخل روستا جاذبه های فراوانی برای گردشگران داخلی و خارجی وجود دارد. از این میان می توان  به مزرعه تار در، غار پری هل، مزرعه گهه بالا و قلعه شكاكی در پیرامون روستا و چشمه ها و باغات و عناصر و بناهای تاریخی و چشم اندازهای زیبای روستا اشاره كرد.

ابیانه در نگاه كلی:

ابیانه روستای تاریخی ایران به دلیل معماری جالب توجه و مناظر و چشم اندازهای زیبا و قدمت تاریخی  دارای ویژگی های منحصر به فردی است که آن را از دیگر روستاهای تاریخی ایران متمایز کرده است.
ابیانه روستایی است با معماری زیبا، با آداب و رسوم، زبان و فرم پوشش (لباس) خاص خود که با زندگی مردم پیوندی عمیق و ناگسستنی دارد. که تاریخ تمدن آن احتمالا با تاریخ تمدن شش هزار ساله (سیلک) همزمان است و مردمانی که هنوز اصالت و آداب و رسوم حتی پوشش خود را عوض نکرده و با فرهنگی اصیل و غنی برگرفته از فرهنگ باستانی ایران زمین می زیند که نمایانگر فرهنگ غنی و ماندگار مردم ابیانه است. مردم ابیانه هنوز آداب و رسوم و فرهنگ معنوی خود را فراموش نکرده اند و سنت ها را محترم و پاس می دارند. اکثرا با ورود به ابیانه چه زن و چه مرد از لباس های محلی خود استفاده می کنند و این فرهنگ پوشش در بچه ها نیز کاملا رعایت می شود.
درب منازل سنتی ابیانه (هر دو لنگه در) به دو کوبه آهنی زنانه و مردانه مزین است. کوبه سمت راست لنگه به شکل چکشی و برای دق الباب مردان و کوبه لنگ چپ به شکل حلقوی برای دق الباب خانم ها تعبیه شده است .

جمع آوری متون، تهیه و تنظیم: رضا فروتن

منابع و ماخذ:
كتاب ابیانه یادگاری از گذشته میراثی برای آینده (بنیاد مسكن انقلاب اسلامی )
كتاب «جغرافیای ابیانه» به قلم علی اكبر ارشدی ابیانه
سایت رسمی میراث فرهنگی اصفهان
بخشی از عكس ها از سایت  potin .ir