نمایش تجربه مرگ- مصاحبه

این دیدن چیزی نیست جز آنچه که به انسان از زندگی بعد از مرگ وعده داده شده. آرامش و پاکی

مصاحبه اختصاصی آقای هانیبال یوسف با آقای آیدین الفت نویسنده و کارگردان نمایش تجربه مرگ 

- آقای الفت ایده این نمایشنامه از کجا به ذهن شما خطور کرد ؟
- ایده آن در سال 1386 با خواندن کتاب در آغوش نور نوشته خانم بتی جین ایدی به ذهن من خطور کرد. این کتاب یاد آور مهر خداوند به انسان هایی است که در چالش های بزرگ زندگی خود را گم کرده اند. او به تقدیر خداوند می میرد و باز به اذن او، همانند آنچه که مسیح انجام می داد، زنده می شود. در این رفت و آمد روح چیزهایی را می بیند که باعث تغییرات شگرفی در او می شود. این دیدن چیزی نیست جز آنچه که به انسان از زندگی بعد از مرگ وعده داده شده. آرامش و پاکی.
- چرا این تم را برگزیدید؟
- تم این کار مانند دیگر کارهای گذشته ی من است. به عنوان مثال کار "قصه ی ما" که در مرداد 86 در فرهنگسرای هنر در ارسباران اجرا شد. آن هم ترکیبی بود از اعتقادات پاک انسانی در قالب دین و عرفان و مقایسه ی آن با زندگی لگد مال شده از اعتقادات انسان امروزی.
- چرا در نمایش خودتون مسیح را به عنوان وجه تثمیه نشان داده اید؟
- دکتر مک کالن در نمایش تجربه مرگ انسانی است که اسیر دست امیال پست خود قرار می گیرد. با آنکه هزاران انسان به روش او می میرند و زندگی بعد از مرگ را تجربه می کنند و به گفته خبرنگاری در صحنه خبرنگاران بزرگترین دانای این تجربه می شود، اما با این حال حتی بویی از آن نمی برد. خود او بارها بعد از انجام این آزمایش از بیماران خود می شنود که در آنجا هرچه هست نور است و پاکی. ولی خود حتی لحظه ای به این موضوع نمی اندیشد. آنچه در این دنیاست بسیار موقتی و کدر است و نورانی ترین نور این دنیا از آنچه در پس پرده ی زندگی است مانند شمعی بی فروغ است. مسیح نیز نورانی آمد و نورانی رفت. او مرتب یاد آور نور آن سو می شد. انسان ها را زنده می کرد تا دیده های آن ها و تجربه های آن ها از مرگ نیز چون تذکری شود برای مردمان. و مردم باز کر و کور! ما در این نمایش می بینیم که چقدر فرق هست بین مسیح قرن یکم و مسیح قرن بیست و یکم!
- می شود لطفا بیشتر توضیح بدهید که چرا لقب دکتر مک کالن شخصیت اصلی داستان را  مسیح قرن بیست و یکم داده اید؟
-  ببینید آقای یوسف، ما هم اکنون در قرنی به سر می بریم که انسان ها از همه ابزارهای اعتقادی و حتی عاطفی برای رسیدن اهدافی چون قدرت، ثروت و شهرت سوء استفاده می کنند. دکتر مک کالن نمونه ی کسانی است که از عدم آگاهی انسان راجع به عوالم بعد از مرگ استفاده شخصی می کند و حتی فرزند خود را نیز در این راه قربانی می کند. خانم جیمز، هنرپیشه هالیوود،  برای کسب شهرت از پدر مادرش می گذرد و آن ها را به کشتن می دهد و سپس از جلب عاطفی دکتر برای همین شهرت استفاده می کند.
نمایش تجربه ی مرگ آینه ی اتفاقات امروز جهان است. کشتن برای بودن. توحش در غالب دموکراسی. در قدیم جلادان در زمان کشتن پارچه ای روی سر خود می کشیدند تا دیده نشوند. اما امروزه آن ها در میان انسان های دنیا زندگی می کنند و چهره ای لبخند گون دارند. کشتار های دسته جمعی هنوز تمام نشده و آمران آن با لبخند جلوی تلویزیون ظاهر می شوند و از کار خود دفاع می کنند.
جنگ عراق مگر چیزی جز کسب ثروت بود؟ کشتار ارامنه مگر چیزی جز کسب قدرت بود؟ حادثه 11 سپتامبر چندین برابر بیشتر از فرو پاشیدن دو ساختمان بعد از این اتفاق باعث مرگ انسان های سراسر دنیا شد. و هنوز هم این داستان غم انگیز ادامه دارد..
- این نمایش چقدر باور پذیر بود؟
امروزه ما گرفتار انحطاطی هستیم که آن را به وضوح می بینیم و در لابلای آن زندگی می کنیم. این نمایش اگر بیست سال پیش به اجرا در می آمد کاملا تخیلی می نمود. اما اکنون باور پذیر است. و البته جای تاسف دارد که اینطور است. نمایشی که دکتری برای کسب ثروت و شهرت فرزند خود را موش آزمایشگاهی داروی خود قرار می دهد و باعث فلج مادام العمر او می شود. از روی بی فکری و خود خواهی همسرش را از دست می دهد. برای ازدیاد شهرتش با یک هنرپیشه هالیوود رابطه ی جنسی ایجاد می کند و در نهایت او را می کشد. و در پایان داستان نیز در می یابیم که تمامی مریضان او که با روش دارویی او قربانی اویند و زمینه احتمال ایجاد تومور مغزی در آن ها تقویت شده است. این همان چیزهایی است که در اخبار هر روز دائم می بینیم یا می شنویم. تنها تفاوت این است که دکتر مک کالن همه ی آن ها را یک جا داراست.
- از اجرا راضی بودید؟
- بله! نزدیک 1700 نفر در بیست و دو اجرا در یک سالن 130 نفره از نمایش ما دیدن کردند. این در تماشاخانه مهر حوزه هنری که قلب تئاتر کشور و شهرمان نیست بی نظیر بود.
- درباره عوامل اجرا چه دارید تا برای ما بگویید؟
- صنم نکو اقبال به واقع بهترین اتفاق این نمایش بود که به بهترین وجه و بدون اغراق نقش یک هنرپیشه هالیوودی را بازی می کرد. بعد از او سینا کرمی و هادی عطایی بی نظیر بودند. نقش اصلی این کار یعنی دکتر مک کالن را قرار بود علا محسنی بازی کند که به علت مسافرت غیر منتظره اش مجبور به ترک گروه شد. کورش اسد الهی به لحاظ انتخاب عجولانه ی من در دادن نقش مناسب به او شاید نا مناسب ترین عضو گروه بود. تغییرات شیوه اجرایی کورش در نقش اصلی دکتر مک کالن آنقدر زیاد بود که بعضی شب ها ترجیح می دادم نمایش را با چشم بسته ببینم. به هر حال تئاتر است و وقتی غیر حرفه ای ها خودشان را جای حرفه ای ها جا بزنند همین می شود.
- چقدر از هزینه های نمایش توسط حوزه هنری جبران و پرداخت شد؟
- هیچ!
- یعنی همه هزینه ها رو خودتان کردید؟
- وقتی دیدم حوزه کاری نمی کند سعی کردیم اسپانسر بگیریم. و پیدا هم کردیم. شرکت فار و اولیمپوس همکاری کردند. اما این تنها 30% هزینه ها را جبران کرد و حوزه هیچ بودجه ای برای این کار اختصاص نداد. فقط سالن به ما دادند. با این که این کار یکی از بهترین کارهای ششمین جشنواره سراسری تئاتر ماه بود و حوزه موظف به دادن هزینه های اجرایی این نمایش بود.
- آیا تصمیم دارید این نمایش را در جاهای دیگه هم اجرا کنید؟
- بله! در بخش مرور آثار اجرا شده جشنواره فجر 89. همچنین انجمن روان پزشکان نیز در صدد گرفتن اجرا ویژه انجمن روان پزشکان ایران هستند. یکی از آرزوهای من اجرا این نمایش در جمع آشوری ها، ارامنه و مسیحیان عزیز است که امیدوارم این امر نیز میسر شود.
- ممنون از زمانی که در اختیار ما گذاشتید. اگر حرف پایانی ای دارید بفرمایید.
- در پایان برگشت اعتقادات و ارزش های قوی انسانی به دل های همه ی انسان ها را آرزو می کنم.
- ممنون. خداحافظ
- خداحافظ و حق یاد.

  برای دیدن صحنه هایی از نمایش تجربه مرک به گالری عکس در ستون سمت چپ همین صفحه مراجعه نمایید